Chuyện đi làm kỹ sư (part 1)

Một buổi sáng chủ nhật rảnh rỗi, tự nhiên Duy Phạm nhớ ra cái trò viết blog. Hồi xưa thời còn sửu nhi mài mông ghế giảng đường Đại Học, Duy Phạm cũng học đòi người ta mở cái Blog360 của Yahoo hồi đó để viết. Chủ yếu là viết nhăng viết cuội, tình cảm trai gái vớ vỉn, cứ buồn là mở máy tính lên viết. Nên cái blog của Duy Phạm ngộ lắm, lúc nào đang thất tình hay tơ tưởng em gái nào thì blog cứ gọi là "ra sòn sòn" như gà đẻ trứng, tới lúc vui vẻ hạnh phúc thì lại trống không. Tới khi lớn lên một chút, bị cái vòng xoáy cuộc đời nó vùi dập, nên cái Blog của Duy Phạm cũng bị dập theo luôn.

Giờ Duy Phạm mở lại cái blog này để viết, chủ yếu để chia sẻ những trải nghiệm đã qua, những đánh đổi mà tuổi trẻ đã phải trả giá để có được. Không phải để dạy đời ai cả, vì mình cũng chẳng là gì để dạy dỗ người khác. Chia sẻ ra đây, anh em nào thấy hay và hữu ích thì đọc, nếu thấy ông này chỉ giỏi chém gió thì cười khẩy rồi lướt qua, Duy Phạm hết lòng cảm tạ.

Chủ đề đầu tiên, cũng là để khai blog, là câu chuyện về cái nghề đã theo Duy Phạm gần 10 năm qua:

NGHỀ KỸ SƯ

Ngày xưa các cụ hay nói thứ tự ngành nghề trong xã hội là Nhất Sĩ Nhì Nông Tam Công Tứ Cố (Thương), cái nghề Công (nghệ) ngày xưa trong xã hội nông nghiệp phong kiến chỉ được coi cao hơn nghề buôn bán. Về sau này, trong giai đoạn thực dân kiềm hãm và ảnh hưởng của văn hóa phương Tây, các bậc cha mẹ lại định hình tư tưởng "Nhất bác sĩ, nhì kỹ sư" cho con em phấn đấu. Còn nhớ hồi đó khi Duy Phạm đọc tiểu thuyết "Ván bài lật ngửa" của nhà văn Nguyễn Trương Thiên Lý, hình ảnh "ông kỹ sư" Nguyễn Thành Luân tham dự một buổi chiêu đãi ở dinh phó thủ tướng Nhu, viên Đại tá VNCH gọi ông là "ông kỹ sư" thay cho cấp quân hàm thiếu tá của ông khi đó để thể hiện sự tôn trọng đã làm Duy Phạm ngất ngây tự hào. Vậy mà sau vài thập kỷ, mở báo ngày nay ra, đọc những dòng tin " 178,000 kỹ sư, cử nhân thất nghiệp", hay "kỹ sư đi bán trà đá, vé số nuôi thân" thấy sao mà xót xa quá chừng

Đầu tiên, hãy nói về hình tượng người kỹ sư theo suy nghĩ của Duy Phạm đã. Trong suốt quá trình học tập, có ba hình tượng người kỹ sư mà Duy Pham thực sự đã bị ấn tượng và từ đó định hướng khao khát của bản thân để phấn đấu trở thành một trong số họ. Đó là kỹ sư Cyrus Smith đa tài, thông tuệ trong tiểu thuyết The Mysterious Island của tác gia Jules Verne, kỹ sư Nguyễn Thành Luân mưu trí, dũng cảm của Ván bài lật ngửa, và người thứ ba là giáo sư viện sĩ Trần Đại Nghĩa, cha đẻ của ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam. Mẫu số chung của ba hình tượng ấy là một kho tri thức thông tuệ, một khả năng giải quyết các vấn đề hóc búa một cách phi thường, nhưng rất khoa học và bài bản, cộng với một tư duy logic chính xác đến kinh ngạc. Hình ảnh của một "Mr Biết Tuốt" luôn là điều đầu tiên người ta nghĩ đến khi nói về một kỹ sư.

Với tinh thần đó, Duy Phạm hăm hở đăng ký thi Đại học ngành kỹ thuật. Sau 4 năm dùi mài đèn sách, (với vô số lần thi rớt + học lại) cuối cùng Duy Phạm cũng cầm được tấm bằng tốt nghiệp kỹ sư trên tay. Nhờ biệt tài "chém gió" cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, vừa ra trường Duy Phạm đã được một công ty FDA ký hợp đồng và đưa đi "đào tạo" ở nước ngoài. Lúc đó Duy Phạm cứ ngỡ cuộc đời toàn màu hồng, những tưởng ước mơ trở thành một kỹ sư được xã hội kính nể và trọng vọng đã tâm thành ý nguyện. Có ai ngờ, đó chỉ là những bước khởi đầu...

Ba tháng đầu tiên ở nước ngoài là khoảng thời gian khó khăn nhất. Những kiến thức học được ở giảng đường không được áp dụng, một tháng rưỡi đầu tiên chỉ ngồi ở văn phòng, đọc mớ tài liệu kỹ thuật chất cao qua khỏi đầu, không được đi ra thực tế ... cảm giác thất vọng là không thể tránh khỏi. Đến ngày đầu tiên được theo một anh senior vào nhà máy, thì chỉ được đứng nhìn, và ghi chép, không được mó tay đến cả cái bảng điều khiển hay vặn con ốc, lúc đó mới thấy vị trí mình đang ở đâu trên cõi đời này. Cũng may, công ty của Duy Phạm là một công ty có chương trình đào tạo rất chuyên nghiệp, nêu sau khoảng 6 tháng, Duy Phạm đã có thể handle các công việc phức tạp một mình, và sau một năm rưỡi công tác ở nước ngoài, công ty cũng đã quyết định chuyển Duy Phạm và 2 anh kỹ sư VN khác cùng chuyến với Duy Phạm về nước, để setup cho văn phòng của công ty ở Việt Nam. Nhưng đó cũng chỉ là sự bắt đầu cho hụt hẫng tiếp theo.

18 tháng ở nước ngoài, thu nhập bình quân hàng tháng khoảng 16 triệu bao gồm sinh hoạt phí và lương (USD khi đó khoảng 17-18K) đến khi về nước, bao hy vọng về một cuộc sống khá giả tan thành mây khói khi cty offer mức lương chỉ 8 triệu đồng/tháng, tuy cao hơn mức lương khởi điểm gần gấp đôi (4.5tr) nhưng đó là thời điểm khủng hoảng kinh tế bùng phát, ly cafe từ 10K thành 25K, Duy Phạm đành từ bỏ ước mơ thượng lưu để tập trung "thoát nghèo". Thêm vào đó, mục đích cty đào tạo kỹ sư theo hướng "chuyên môn hóa", nên sau khỏang 3-4 năm làm việc, kiến thức mà Duy Phạm có được đang chững lại hẳn. Đã đến lúc cần có sự thay đổi.

Viết dài quá rồi...để dành bữa sau viết tiếp vậy.
(Bonus cái hình ngày đầu tiên setup cho nhà máy Intel Vietnam, mới đó mà 6 năm rồi ta)